Eskişehir mutfak kültürü yalnızca yemekleriyle değil, mevsimlerle özdeşleşen geleneksel içecekleriyle de güçlü bir kimlik taşır. Bu kültürün en karakteristik örneklerinden biri olan Eskişehir Bozası, özellikle kış aylarında kent yaşamının vazgeçilmez lezzetleri arasında yer alan geleneksel bir içecektir. Bazı yerel kullanımlarda yalnızca Boza olarak anılsa da Eskişehir’de bu ad, kendine özgü üretim ve tüketim biçimiyle ayrı bir karakter kazanır.

Eskişehir Bozası belirli bir etnik grubun mutfağına değil, kentin yerleşik içecek kültürüne aittir. Kökeni Orta Asya’ya uzanan boza geleneği, Eskişehir’de zaman içerisinde kendine özgü bir yorum geliştirmiştir. Türkiye’de birçok bölgede buğday temelli üretim görülürken, Eskişehir’de geleneksel olarak sarı mısır kullanılması bu içeceği ayırt eden temel özelliklerden biridir.

Ürünün temel bileşenlerini sarı mısır, su, maya ve şeker oluşturur. Geleneksel üretimde mısır kaynatılır, mayalandırılır, ardından süzülerek dinlendirilir ve belirli bir kıvam elde edilince tüketime hazırlanır. Ortaya çıkan içecek; hafif ekşimsi, dengeli tatlılıkta ve yoğun dokulu bir yapı sunar.

Eskişehir Bozası'nı benzerlerinden ayıran dikkat çekici özelliklerden biri de tüketim biçimidir. Kentte boza çoğu zaman bardaktan içilmek yerine çay kaşığı ile tüketilir. Bu alışkanlık, ürünün yoğun kıvamı kadar Eskişehir’in yerel yeme-içme kültürünün de bir parçası haline gelmiştir.

Boza özellikle soğuk mevsimlerde tercih edilir; gün içinde ara öğün olarak tüketilebildiği gibi çay saatlerinde ve sohbet ortamlarında da yer bulur. Geleneksel olarak üzerine tarçın serpilmesi ya da sade tüketilmesi yaygın uygulamalar arasındadır.

Etnografik açıdan değerlendirildiğinde Eskişehir Bozası; mevsimsel tüketim alışkanlığı, bozacılık zanaatı ve kuşaktan kuşağa aktarılan üretim bilgisini temsil eder. Gastronomik açıdan ise fermantasyon temelli geleneksel içecek kültürünün yaşayan örneklerinden biri olarak öne çıkar. Kentte uzun yıllardır faaliyet gösteren bozacılar sayesinde bugün de Eskişehir’in gündelik yaşamında yerini korumaya devam etmektedir.