Eskişehir mutfak kültürü yalnızca yemeklerden değil, kentin hafızasında yer etmiş geleneksel tatlı ve şekerleme ürünlerinden de beslenir. Bu geleneğin öne çıkan örneklerinden biri olan Nuga Helvası, hafif yapısı, kırılgan dokusu ve kendine özgü üretim tekniğiyle Eskişehir’in karakteristik tatlıları arasında yer alır. Bazı yerel kullanımlarda Cevizli Nuga Helvası, Yaz Helvası veya Cevizli Yaz Helvası olarak da anılır.

Nuga Helvası belirli bir etnik grubun mutfağına değil, Eskişehir’in yerleşik şekerleme ve helvacılık kültürüne aittir. Kentte uzun yıllardır sürdürülen geleneksel helva üretimi içerisinde kendine özgü bir yer edinmiş; özellikle taşınabilir yapısı ve uzun süre muhafaza edilebilmesi sayesinde yerel ikram kültürünün parçalarından biri haline gelmiştir.

Ürünün temel bileşenlerini şeker, ceviz içi, yumurta akı ve çöğen suyu oluşturur. Geleneksel uygulamada karışım belirli kıvama ulaştırıldıktan sonra ince katmanlar hâlinde hazırlanır ve çoğu zaman iki ince gofret tabakası arasında şekillendirilir. Ortaya çıkan yapı; yoğun olmayan tatlılığı, hafif çıtır yüzeyi ve ağızda dağılan dokusuyla dikkat çeker.

Nuga Helvasını benzer helva türlerinden ayıran özellik, klasik tahin bazlı helvalardan farklı olarak lifli ya da yoğun bir yapı yerine daha hafif, katmanlı ve kırılgan bir doku sunmasıdır. Ceviz kullanımı ise ürüne yalnızca aroma değil, belirgin bir doku karakteri de kazandırır.

Genellikle çay veya kahve eşliğinde tüketilen Nuga Helvası, Eskişehir’de misafir ikramlarında, hediyelik ürün seçimlerinde ve geleneksel tatlı kültürü içerisinde önemli bir yere sahiptir. Günümüzde kent merkezindeki geleneksel helvacılar ve yerel üreticiler tarafından üretilmeye devam etmektedir.

Etnografik açıdan değerlendirildiğinde Nuga Helvası, Eskişehir’in el işçiliğine dayalı şekerleme geleneğinin yaşayan örneklerinden biridir. Gastronomik açıdan ise sade görünen ancak üretim tekniği ve dokusuyla ayrışan; kentin geleneksel tatlı repertuvarını temsil eden özgün lezzetler arasında yer alır.